หนังสือ,วรรณกรรม,วัฒนธรรม,ศิลปะ,เทคโนโลยี และจิปาถะ

คน 4 ประเภท : มีมืดบ้างสว่างบ้าง

คนทั้งหลายในโลกแม้มีมากมาย แต่หากจัดประเภทแยกหมู่ลำดับหมวดแล้วก็มีอยู่ไม่กี่ประเภท ตามกรอบเกณฑ์ของการจัดประเภท ว่าจะมีไว้อย่างไร สมเด็จพระสมัมาสัมพุทธเจ้าทรงจัดคนไว้เป็นประเภทต่างๆ ตามปัญหาที่มีผู้ทูลถาม ครั้งหนึ่งพระเจ้าปเสนทิโกศลแห่งเมืองสาวัตถีทูลถาม พระองค์จึงทรงจำแนกไว้ว่า มีบุคคลปรากฏอยู่ในโลกนี้ 4 ประเภท คือ พวกมืดมาแล้วมืดต่อไปหนึ่ง พวกมืดมาแล้วสว่างไปหนึ่ง พวกสว่างมาแล้วมืดไปหนึ่ง พวกสว่างมาแล้วสว่างต่อไปหนึ่ง นี่คือคนทั้งหลายในโลกล้วนแต่อยู่ใน 4 ประเภทนี้ โดยทรงอธิบายรายละเอียดคนแต่ละประเภทสรุปได้ว่า

1. พวกมืดมาแล้วมืดไป ก็คือ บุคคลที่เกิดในตระกูลต่ำ ยากจน ทุกข์เข็ญ รูปชั่วตัวดำ เมื่อเกิดมาแล้วก็ยังประพฤติไม่ดี ทำแต่ความชั่วทั้งกายวาจาใจ ตายไปย่อมจะไปสู่ทุคติ คือนรก เป็นต้น เรียกว่ามืดมาแล้วก็มืดต่อไป หรืออาจเทียบได้ว่าเป็นประเภทต้นก็คด ปลายก็งอ

2. พวกมืดมาแล้วสว่างไป คือพวกที่เกิดในตระกูลต่ำ ยากจนทุกข์เข็ญ รูปชั่วตัวดำ แต่ในชีวิตทำดี ประพฤติดีทั้งกายวาจาใจ ตายไปย่อมสู่สุคติ คือ สวรรค์ เป็นต้น เรียกว่ามืดมาแล้วสว่างไป หรืออาจเทียบได้ว่าเป็นประเภทต้นคดปลายตรง

3. พวกสว่างมาแล้วมืดไป คือพวกที่เกิดในตระกูลดี ชนชั้นสูง พวกเศรษฐี มีความสุขสบาย รูปไม่ชั่วตัวไม่ดำ แต่พฤติกรรมไม่มีดี ประพฤติแต่ชั่วทั้งกายวาจาใจ ตายไปย่อมสู่ทุคติ เรียกว่ามืดมาสว่างไป เป็นพวกต้นตรงปลายคด

4. พวกสว่างมาแล้วสว่างไป นี่คงไม่ต้องอธิบาย เพราะชัดเจนอยู่ในตัวแล้ว คือมาก็ดี ไปก็ดี ไม่มีความเสียหาย เป็นพวกต้นตรงปลายตรง

เมื่อพิจารณาแล้วย่อมเห็นได้ว่า พวกที่ 2 กับ 4 นั้น เป็นพวกดี มาไม่ดีแต่ไปดี หรือมาดีไปดี ก็สมควรแก่การยกย่องทั้งสิ้น ส่วนพวกมาไม่ดีไปไม่ดี กับมาดีแต่ไปไม่ดี ไม่มีใครยกย่อง โดยเฉพาะพวกที่ 3 มาดีแต่ไปไม่ดีนั้น ย่อมจะน่ารังเกียจกว่าพวกที่ไม่ดีโดยกำเนิดเป็นแน่แท้

ในสังคมก็ดี ในองค์กรใดๆก็ดี ล้วนแต่มีคนประเภทบัวสี่เหล่าและพวกมืดพวกสว่างสี่ประเภทอยู่ด้วยกันทั้งสิ้น ดังนั้น ถ้าท่านผู้บริหารทั้งหลายใช้หลักการที่พระพุทธเจ้าทรงวางไว้ดังกล่าวนี้ มาแยกแยะคนในองค์กร เพื่อมอบหมายงานและพัฒนาคนเหล่านั้นก็ย่อมจะได้ประโยชน์อย่างมหาศาลเลยทีเดียว

ในการพัฒนาบุคลากร ย่อมใช้หลักการของบัวสี่เหล่าจัดประเภทคนได้ แล้วหาวิธีการสั่งสอนพัฒนาตามระดับแห่งภูมิปัญญาของเขา ส่วนการพิจารณาความดีความชอบมอบหมายหน้าที่ ก็ใช้หลักการคนมืดคนสว่างเข้ามาปรับใช้ ส่วนการที่จะรู้ว่าใครเป็นดอกบัวเหล่าไหน เป็นมืดพวกสว่างประเภทใด ก็ย่อมต้องหาวิธีการมาพิสูจน์แยกแยะให้ทราบตามสะดวก จะใช้หลัก HR สำนักใด ก็ว่ากันไปตามถนัด เมื่อจัดประเภทได้แล้วก็บริหารจัดการกันไปให้เหมาะควร

การแยกแยะระดับปัญญาหรือคุณภาพในการทำงานตามประเภทดอกบัวได้แล้ว ย่อมจะเห็นช่องทางในการพัฒนาคุณภาพคนให้ดียิ่งขึ้น ใช้ประโยชน์ทรัพยากรบุคคลได้อย่างเต็มที่ คนทำงานก็จะได้งานที่เหมาะกับความรู้และภูมิปัญญาของตน ทำได้เต็มที่ มีประสิทธิภาพ เหมือนที่พระพุทธเจ้าทรงทรงแยกแยะคนเพื่อจะสั่งสอนหัวข้อธรรมให้เหมาะ พัฒนาให้คนๆนั้นมีปัญญาเพิ่มขึ้นตามระดับของเขา รวมถึงทรงแต่งตั้งพระสาวกในตำแหน่งเอกตะทัคคะ คือเป็นเลิศในด้านต่างๆตามความเชี่ยวชาญของแต่ละคน แล้วพระสาวกเหล่านั้นก็ช่วยพระองค์เผยแผ่และดำรงพระศาสนา

การแยกแยะระดับคุณธรรม ความสำนึกในหน้าที่ หรืออาจเรียกว่าระดับ จริยธรรมตามประเภทบุคคลมืดและสว่าง 4 ประเภทนั้น ย่อมจะเห็นช่องทางในการมอบหมายหน้าที่ความรับผิดชอบให้เหมาะสมกับระดับจริยธรรมของแต่ละคน คนที่มีปัญญาแบบบัวเหนือน้ำและมีคุณธรรมแบบสว่างมาและสว่างไปก็ย่อมสมควรที่จะรับหน้าที่สำคัญกว่าคนที่มีปัญญาแบบบัวเหนือน้ำแต่จริยธรรมเป็นพวกสว่างมามืดไป หรือคนที่มีปัญญาระดับบัวใต้น้ำแต่ระดับจริยธรรมมืดมาสว่างไปก็สมควรจะได้รับการสนับสนุนและพัฒนาให้ก้าวไปสู่การรับผิดชอบที่สูงขึ้นไปได้ ส่วนประเภทปัญญาแบบบัวในตมจริยธรรมแบบมืดมามืดไปหรือมสว่างมามืดไปนั้น ก็ควรที่กันออกไปให้ไกลจากความเสี่ยงที่จะก่อความเสียหายแก่องค์กร เป็นต้น

ในระดับสังคม หรือระดับประเทศชาติ ผู้นำก็ย่อมใช้หลักการนี้ในการปกครองและพัฒนาประชาชนได้ในทางกลับกัน ประชาชนก็สามารถใช้หลักการนี้ในการคัดเลือกผู้นำของตนในทุกลำดับชั้น โดยควรจะต้องพิจารณาทั้งระดับปัญญาและระดับจริยธรรมของผู้ที่จะมาเป็นผู้นำนั้น ที่สำคัญคือคุณสมบัติด้านจริยธรรมนั่นแหละควรจะเคร่งครัดกว่า ส่วนปัญญานั้นพัฒนากันได้ แต่จริยธรรมนั้นค่อนข้างเป็นนามธรรม อาจเสแสร้งกันได้ ถ้าได้ผู้นำปัญญาแบบบัวเหนือน้ำ แต่ระดับจริยธรรมแบบพวกสว่างมามืดไป หรือมืดมามืดไปแต่ใช้ปัญญากลบเกลื่อนเล่ห์เหลี่ยมของตนเพื่อให้คนตายใจ อนาคตของสังคมนั้นก็คงจะไปสู่ทุคติมากกว่าสุคติเป็นแน่แท้

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *