หนังสือ,วรรณกรรม,วัฒนธรรม,ศิลปะ,เทคโนโลยี และจิปาถะ

วรรณคดีไทย

now browsing by category

 

นิทานก้อม เดอะซีรี่ย์ (2) กรณีศึกษาเรื่อง “ดาวเสด็จ”

นิทานก้อมเรื่อง ดาวเสด็จ เป็นนิทานก้อมยอดนิยมเรื่องหนึ่งของบ้านโคกก่องเมื่อสมัยผมเป็นเด็ก พวกผู้ใหญ่มักชอบเล่าเรื่องนี้กันเสมอ พวกเราเด็กน้อยก็ชอบฟังทั้งๆ ที่จำได้ขึ้นใจแล้ว ซ้ำยังนำไปเล่าให้กันฟังในโอกาสต่างๆ ด้วย แต่เมื่อตำค่ำมืดตืดตาเมื่อใด พวกเราก็พากันเดินหาฟังนิทานก้อมกันอยู่ไม่ขาด เอ่ยปากขอฟังเรื่องดาวเสด็จจากวงใดก็ไม่ผิดหวัง พวกผู้ใหญ่ที่เล่านิทานเรื่องนี้แต่ละคนก็ “ใส่” กันเต็มที่ พวกผู้ฟังฮากันเสียงดัง
Read More

“แสงออน” และ “นาคกัญญา” : อิทธิพลของผู้หญิงต่อการบ้านและการเมืองในสังคมผู้ชายเป็นใหญ่

นิยายขนาดสั้นเรื่อง “แสงออน” และ “นาคกัญญา” ของ มาลา คำจันทร์ แม้นำเสนอเรื่องรักข้ามภพชาติที่เกี่ยวพันกันระหว่างภพมนุษย์กับภพนาคในทำนองชิงรักหักสวาทซึ่งอาจมองว่าเป็นเรื่องรักดาดๆ ทั่วไปได้ แต่สาระและความคิดที่ผู้เขียนใส่เข้าไป ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความเชื่อการเวียนว่ายตายเกิดรัก โลภ โกรธ หลง การแสวงหาหนทางพ้นทุกข์ตามหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า การแย่งชิงอำนาจทางการเมืองของพวกนาคโดยมีผู้หญิง (นาคหญิง) คือ นาคกัญญา เป็นแก่นกลางของเรื่อง ทำให้นิยายขนาดสั้นสองเรื่องอันเป็นภาคต่อกันนี้ มีความพิเศษขึ้นมา โดยเฉพาะเรื่องบทบาทของผู้หญิงในสังคมที่ผู้ชายเป็นใหญ่ ผู้เขียนนำเสนอได้น่าสนใจยิ่ง

ก่อนจะพูดถึงเนื้อหาของนิยาย ขอทำความเข้าใจกับลักษณะของสังคมผู้ชายเป็นใหญ่ก่อนเพื่อประกอบการพิจารณาประเด็นที่จะกล่าวถึง

Read More

วิหยาสะกำ : ผู้ยอมตายเพื่อความรักและภัยแห่งกามตัณหา

ตัวละครระดับรองซึ่งเป็นตัวประกอบหลักในเรื่องอิเหนา (ฉบับพระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 2) ซึ่งมีอยู่มากมายที่ผมชอบมากมีอยู่สามตัว คือ ระตูจรกา วิหยาสะกำ และ สังคามาระตา ซึ่งล้วนแต่เป็นตัวละครที่ยังอยู่ในวัยหนุ่ม วัยเดียวกับผม (ฮา) วัยเดียวกับผมเมื่อตอนผมอ่านอิเหนาอย่างจริงจังตอนเรียนมหาวิทยาลัยนั่นแหละ ผมเคยเขียนถึงระตูจรกาไปแล้ว บัดนี้ถึงคิวของวิหยาสะกำ บ้าง

วิหยาสะกำเป็นเจ้าชายรูปงาม โอรสของพระเจ้ากะหมังกุหนิง พระมารดาคือประไหมสุหรี เมืองของวิหยาสะกำนั้น ไม่ใช่เมืองในสหราชอาณาจักรวงษ์เทวัญซึ่งมีอยู่ 4 เมืองคือ
Read More

กวีกับครู : ครูภาษาไทยคือผู้สร้างนักเรียนเตรียมกวี

เขียนเรื่องกวีมาหลายตอน หวังว่ายังไม่ใครเบื่อ ถ้าเบื่อก็บอกนะครับ จะได้เขียนต่อ (ฮา) ไม่ได้คิดว่าตัวเองรู้มาก เก่งมาก หรือชำนาญมาก แต่คิดว่า ที่เขียนๆ ไป อาจเป็นประโยชน์บ้าง สักนิดก็ยังดี – ดีกว่าหายใจทิ้ง คึคึ

ตอนนี้อยากเขียนถึงบุคคลสำคัญที่เป็นผู้ปั้นกวีขั้นเริ่มต้น เรียกว่า นักเรียนเตรียมกวีก็แล้วกัน การเป็นกวีหรือเป็นอะไรๆ นั้น นอกจากพรสวรรค์ คือความรักความชอบที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด (หรือตั้งแต่ชาติที่แล้วๆ มา เรียกว่าวาสนาเก่า) แล้ว สิ่งสำคัญที่จำให้ความรักความชอบกลายเป็นทำได้ทำเป็นก็คือ การเรียนรู้และฝึกฝน ซึ่งการเรียนรู้และฝึกฝนนั้น ต้องมีผู้แนะนำ ผู้ให้คำสั่งสอน ซึ่งก็คือครู

Read More

บทอัศจรรย์ : ศิลปะการเล่าเรื่องลับในที่แจ้ง

สัตว์ทั้งหลายรวมถึงมนุษย์ ต่างก็มีความจำเป็นในการบริโภคอาหารเพื่อให้มีชีวิตอยู่และการบริโภคกามเพื่อสืบต่อเผ่าพันธุ์ ต่างแต่ว่า มนุษย์เรานั้นบริโภคเกินความจำเป็นในทุกๆอย่าง สัตว์อื่นหากินอิ่มแล้วก็พอ ไม่สะสม หิวก็หากินใหม่ เมื่อถึงฤดูกาลที่จะต้องสืบพันธุ์เพื่อสร้างทายาทก็สืบพันธุ์ เสร็จแล้วก็แล้วกัน ไม่พร่ำเพรื่อ แต่มนุษย์เราสะสมทุกอย่างและสืบพันธุ์ได้ตลอดเวลา แม้ในยามที่ไม่ต้องการสร้างทายาทก็ตาม

นี่เป็นข้อเด่นหรือด้อยของมนุษย์ก็ไม่ทราบ ทราบแต่ว่ามนุษย์เกือบทุกคนต่างชอบ ทั้งชอบสะสมและชอบสืบพันธุ์
Read More

พระมงกฎเกล้าฯ ทรงสอนวิชากวี

หนังสือ พระบรมราชาธิบายในการประพันธ์ บทพระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงพระราชทานแก่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง “เพื่อบำรุงวิชากะวีในโรงเรียนนั้น” ทรงแนะนำเรื่องการเขียนบทกวี เน้นเฉพาะโคลงแบบต่างๆ อ่านแล้วได้ความรู้มากทีเดียว จึงได้คัดบางตอนมาให้กวีและนักอ่านได้ลองอ่านและคิดดูว่า เป็นอย่างไร

พระองค์ทรงเริ่มตนด้วยการแสดงความเชื่อมั่นในกวีนิพนธ์ (ทรงใช้คำว่า “จินตะกะวีนิพนธ์”) ว่ามีดีหลายอย่าง จะเกิดผลแก่ผู้อ่านหรือผู้ฟังหลายประการ คือ
Read More

โคลงนิราสกรุงเก่า : การเอาอย่าง หรือ สร้างแรงบันดาลใจ

หนังสือ “โคลงนิราสกรุงเก่า” ของ หลวงจักรปราณี (ฤกษ์) ฉบับพิมพ์แจกในงานกฐินพระราชทาน ของเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ณ วัดเสนาสนาราม กรมบัญชีกลาง ณ วัดหน้าพระเมรุ กรมศิลปากร ณ วัดพนัญเชิง และกรมไปรษณีย์โทรเลข ณ วัดวิเวกวายุพัด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วันที่ ๒๐ ตุลาคม พ.ศ.๒๔๗๘ พิมพ์ที่โรพงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ ถนนบำรุงเมือง พระนคร คำอธิบายนี้บอกเล่าประวัติและผลงานของ หลวงจักรปราณี (ฤกษ์) มหาเปรียญ ๔ และเป็นกวีผู้มีชื่อเสียงในสมัยรัชการที่ ๔ ถึงรัชการที่ ๕ มี “คำอธิบาย” (เหมือนคำนำ) ของกรมศิลปากร อยู่ด้วย
Read More

โคลงดีมีฮา : ศรีปราชญ์เป็นศรีธนญชัย

ตำราแต่งโคลงกลอนชื่อ “โคลงที่ดีเยี่ยม” เป็นการรบรวมตัวอย่างโคลงดีถึงขั้นเยี่ยม พิมพ์แจกในงานกฐินพระราชทาน มหาอำมาตย์โท พระยาเมธาธิบดี อธิบดีกรมวิชชาธิการ กระทรวงธรรมการ ณ วัด กาญจนสิงหาสน์ จังหวัดธนบุรี พ.ศ.๒๔๗๓ โดยพิมพ์ที่โรงพิมพ์กรมวิชชาธิการ บางลำพูบน พระนคร ซึ่งมีคำแนะนำ “ลักษณะโคลง ๔ สุภาพที่ดีเยี่ยม” ว่าประกอบไปด้วย ๔ ประการ คือ

Read More

พระยาพิเภกยักษีทรยศต่อเผ่าพันธุ์ยักษ์จริงหรือ

ตัวละครใน รามเกียรติ์ ที่มีภารกิจซับซ้อนซ่อนเงื่อนเหมือนเป็นสายลับสองหน้าก็คือพิเภก ยักษ์ผู้เป็นน้องชายของทศกัณฐ์ ซึ่งมองอย่างผิวเผินแล้วเป็นผู้ทรยศต่อเผ่าพันธุ์ยักษ์ไปเข้ากับฝ่ายมนุษย์ เนื่องจากขัดแย้งกับพี่ชาย โดยเห็นว่า พี่ชายเป็นฝ่ายผิด ในสงครามที่กำลังเกิดขึ้น ตนยอมรับไม่ได้ที่จะอยู่ข้างฝ่ายผิด

Read More

ผู้เชี่ยวชาญการควาย ในโคลงนิราศวัดรวก

เมื่อเอ่ยถึงโคลงนิราศวัดรวก ของ หลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก) นักศึกษาวรรคดีไทยย่อมรู้จักดี เพราะเป็นหมุดหมายอันหนึ่งในประวัติวรรณกรรมไทย โดย แต่งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๘ เป็นโคลงสี่สุภาพจำนวน ๒๕๒ บท เล่าเรื่องการเดินทางไปพระพุทธบาท สระบุรี โดยเริ่มเดินเรื่องที่วัดรวก อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นเรื่องแปลกอยู่ไม่น้อยที่นิราศเรื่องนี้เริ่มต้นที่กลางทาง คือวัดรวกในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ไม่ใช่ต้นทางคือกรุงเทพฯ ท่านว่าการเดินทางไปพระพุทธบาทสมัยนั้น ถ้าออกจากกรุงเทพฯ ต้องนั่งเรือไปขึ้นที่ท่าวัดรวก แล้วเดินทางโดยเกวียนไปตาม “ถนนฝรั่งส่องกล้อง” อันเป็นถนนที่พระเจ้าทรงธรรมทรงจ้างฝรั่งสร้างจากกรุงศรีอยุธยาไปยังพระพุทธบาทสระบุรี การเริ่มเรื่องนิราศที่กลางทางเช่นนี้ผิดจากขนบการแต่งนิราศโดยทั่วไป
Read More